أبو علي سينا

فهرست لغات 10

رگشناسى يا رساله در نبض ( فارسى )

15 / فصل سوم در بيان اينكه دل بمنزلهء شريان همهء تن است ، و شريان هر عضو بمنزلهء دل آن عضو است ، و همچنانكه آن روح بخارى كه در دل است نيازمند بدم زدن از راه ريه است - روح بخارى شريانها نيز نيازمند است به اين كه از راه مسامهاى تن دم زند . 16 / و رد گفتار اطباء متقدم كه حركت نبض را بر سبيل مد و جزر دانسته‌اند ، و استدلال بر اينكه شريانها بطبع مىجنبند نه بر سبيل جزر و مد . 17 / و بيان چگونگى خلقت شريانها و فرق شريانها با رگها . فصل چهارم در بيان اينكه همواره بين حركت انقباض و انبساط سكونى فاصله است . 19 / و كسانى كه اين فاصله را به حساب نياورده و در نيافته‌اند بخطا رفته‌اند ، و بيان حركت انبساط و انقباض ، و اينكه حركت انقباض را بدشوارى مىتوان دريافت - و بيشتر پزشك از حركت انبساط استدلال مىكند . 20 / و بيان اجناس ده‌گانه نبض به ظاهر گفتهء پزشكان ، و اينكه اقسام اصلى نبض در حقيقت نه گونه بيش نيست . 22 فصل پنجم گفتار در اندازهء حركت و تعريف نبض و اقسامى كه از آن پديد مىآيد ، مانند طويل و قصير و معتدل در امتداد ، و عريض و ضيق 23 و معتدل در عرض ، و مشرف و منخفض و معتدل در بلندى ، و غليظ و دقيق و معتدل در غليظى ، و عظيم و صغير و معتدل در عظم . 24 / و بحث در تيزى و درنگى حركت كه دومى از اجناس نبض است ، و بيان نبض سريع و بطيء و معتدل در سرعت . 25 / و بحث در باب قوت و ضعف و بيان نبض قوى و ضعيف و معتدل در قوت ، و امتياز اين باب از بابهاى ديگر ، و اينكه در هر بابى اعتدال بهتر است جز اين باب .